Bima-Pustka

W badaniach nad żydowską przestrzenią miejską często przywoływano temat straty i pustki, która pojawiła się po zniszczeniu synagog, instytucji i infrastruktury kulturowej. Utrata materialnej obecności tych miejsc nie ogranicza się jedynie do fizycznej ruiny – niesie ze sobą konsekwencje symboliczne i społeczne, pozostawiając przestrzeń niewypełnioną, wyznaczającą miejsce pamięci i refleksji nad tym, co zniknęło. Pustka po architekturze żydowskiej staje się metaforą braku obecności wspólnoty, utraty rytmów codziennego życia i zanikających relacji społecznych. Ta przestrzeń zniszczona, choć niewidoczna, wciąż oddziałuje na wyobraźnię, zmuszając do konfrontacji z pamięcią, historią i własnym doświadczeniem straty.

Praca Pustka-Bima jest próbą artystycznej interpretacji tej pustki. Centralnym elementem instalacji jest świetlny obrys synagogi dziewięciopolowej, wyznaczający na podłodze charakterystyczny układ przestrzeni typowej dla Europy Środkowo-Wschodniej. W obrębie tej przestrzeni znajduje się interaktywny mechanizm: widzowie za pomocą kodu QR odpowiadają na pytanie „Czego Ci brakuje?”. Ich odpowiedzi wyświetlane są na ekranie przestrzennym w formie schematycznej bryły nawiązującej do bimy, centralnego miejsca w synagodze, które tradycyjnie wyznaczało serce życia wspólnotowego.

Instalacja pozwala doświadczyć pustki nie tylko jako braku fizycznego, ale także jako zjawiska emocjonalnego i pamięciowego. Obramowanie świetlne i wyświetlane odpowiedzi tworzą wspólną mozaikę, w której osobiste doświadczenia spotykają się z materialnym śladem dawnej synagogi. Ekran, niewidoczny bezpośrednio dla widza, staje się medium pośredniczącym między indywidualną refleksją a kolektywną pamięcią. Napisy pojawiają się dokładnie tam, gdzie według planu znajdowała się bima, przypominając o znaczeniu przestrzeni wspólnotowej i pozostawionej pustce. Instalacja zaprasza widza do refleksji nad stratą, brakiem i pamięcią, będąc zarazem symbolicznym zwieńczeniem opowieści o żydowskiej przestrzeni i jej zniknięciu.